Chứng chỉ công trình xanh là gì? Những điều cần biết trước khi triển khai

Chứng chỉ công trình xanh là cơ sở để đánh giá mức độ đáp ứng của công trình đối với các yêu cầu về năng lượng, nước, vật liệu, chất lượng môi trường trong nhà và nhiều khía cạnh phát triển bền vững khác. Với chủ đầu tư, kiến trúc sư, kỹ sư và đội ngũ quản lý dự án, câu hỏi quan trọng thường là bắt đầu từ đâu, lựa chọn hệ thống nào, cần đáp ứng tiêu chí gì, chuẩn bị hồ sơ ra sao và ngân sách bao nhiêu. Bài viết dưới đây, Apollo Silicone sẽ phân tích điều kiện, quy trình, hồ sơ, chi phí và những yếu tố cần lưu ý khi triển khai chứng nhận theo các hệ thống phổ biến như LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark.

1. Tìm hiểu chứng chỉ công trình xanh

Chứng chỉ công trình xanh là kết quả đánh giá của một hệ thống chứng nhận chuyên biệt nhằm xác định mức độ đáp ứng các tiêu chí về môi trường và tính bền vững của một công trình. Tùy từng hệ thống, các tiêu chí có thể liên quan đến hiệu quả năng lượng, sử dụng nước, vật liệu, chất lượng môi trường trong nhà, phát thải carbon, vận hành và nhiều yếu tố khác.

Cần phân biệt chứng chỉ công trình xanh với tiêu chuẩn công trình xanh. Tiêu chuẩn hoặc bộ tiêu chí quy định những yêu cầu mà dự án cần đáp ứng. Chứng nhận là kết quả của quá trình đánh giá, kiểm tra và xác minh dự án theo hệ thống đã lựa chọn.

Vì vậy, một công trình không được xem là đạt chứng nhận chỉ vì sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng hoặc một số vật liệu được quảng bá là thân thiện với môi trường. Dự án cần được đánh giá theo một hệ thống cụ thể, đáp ứng các yêu cầu bắt buộc và cung cấp bằng chứng phù hợp để chứng minh kết quả.

2. Các hệ thống chứng nhận công trình xanh phổ biến

Hiện nay, LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark là những hệ thống đánh giá công trình xanh được sử dụng tại nhiều thị trường, trong đó mỗi hệ thống có cách tiếp cận và yêu cầu riêng.

• LEED do U.S. Green Building Council phát triển. Hệ thống yêu cầu dự án đáp ứng các prerequisite bắt buộc, sau đó lựa chọn các credit phù hợp để tích lũy điểm và xác định cấp chứng nhận.
• LOTUS do Vietnam Green Building Council phát triển cho thị trường Việt Nam. VGBC cung cấp nhiều hệ thống LOTUS dành cho các loại hình công trình khác nhau, với các tiêu chí được xây dựng phù hợp với điều kiện và bối cảnh Việt Nam. 
• EDGE do International Finance Corporation thuộc World Bank Group phát triển. Hệ thống tập trung định lượng hiệu quả sử dụng năng lượng, nước và năng lượng hàm chứa trong vật liệu. Theo yêu cầu của EDGE, công trình đạt cấp EDGE Certified cần đạt tối thiểu 20% tiết kiệm ở cả ba nhóm so với mức cơ sở theo phương pháp đánh giá của hệ thống.
• Green Mark do Building and Construction Authority Singapore phát triển, tập trung đánh giá hiệu quả môi trường và hiệu suất của công trình. Hệ thống có các tiêu chí liên quan đến năng lượng, carbon, môi trường trong nhà, khả năng chống chịu khí hậu và các yếu tố vận hành. 

Điểm quan trọng khi triển khai là không thể lấy tiêu chí của một hệ thống để áp dụng nguyên trạng cho hệ thống khác. LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark có cấu trúc đánh giá, điều kiện, phương pháp tính toán và yêu cầu hồ sơ riêng.

3. Quy trình các bước chứng nhận công trình xanh

Quy trình chứng nhận công trình xanh được triển khai xuyên suốt từ khi xác định mục tiêu đến khi công trình hoàn thành và được xác minh. Dù LEED, LOTUS, EDGE hay Green Mark có yêu cầu riêng, quá trình nhìn chung gồm 5 giai đoạn: lựa chọn hệ thống và mục tiêu, đăng ký và lập kế hoạch, tích hợp tiêu chí vào thiết kế, đánh giá hồ sơ, thi công và xác minh. Chuẩn bị từ sớm giúp dự án hạn chế điều chỉnh thiết kế, kiểm soát chi phí và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chí đã đặt ra.

Bước 1: Lựa chọn hệ thống và xác định mục tiêu chứng nhận

Trước tiên, chủ đầu tư cần xác định hệ thống đánh giá phù hợp và cấp chứng nhận mong muốn. LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark có phạm vi áp dụng, tiêu chí và phương pháp đánh giá khác nhau. Vì vậy, lựa chọn hệ thống cần dựa trên loại hình, quy mô, vị trí, định hướng phát triển và yêu cầu cụ thể của dự án.

Sau khi lựa chọn hệ thống, đội ngũ dự án tiến hành đánh giá tính khả thi để xác định mức độ đáp ứng hiện tại. Kết quả đánh giá giúp làm rõ những tiêu chí đã đáp ứng, những yêu cầu còn thiếu và các giải pháp cần bổ sung trước khi dự án bước vào quá trình chứng nhận.

Bước 2: Đăng ký dự án và xây dựng kế hoạch chứng nhận

Khi mục tiêu đã được xác định, dự án tiến hành đăng ký với tổ chức chứng nhận theo quy định của hệ thống được lựa chọn. Đồng thời, đội ngũ dự án xây dựng kế hoạch triển khai, xác định các tiêu chí bắt buộc, tiêu chí mục tiêu, giải pháp thực hiện, trách nhiệm của từng bên và hồ sơ cần chuẩn bị.

Với LEED, dự án cần đáp ứng các điều kiện tiên quyết và lựa chọn những tiêu chí tính điểm phù hợp với mục tiêu chứng nhận. Với LOTUS, quy trình bắt đầu bằng việc lựa chọn hệ thống, đánh giá tính khả thi và đăng ký dự án. EDGE sử dụng công cụ EDGE để đánh giá các giải pháp tiết kiệm năng lượng, nước và năng lượng hàm chứa trong vật liệu.

Bước 3: Tích hợp tiêu chí xanh vào thiết kế và chuẩn bị hồ sơ

Sau khi xây dựng kế hoạch, các tiêu chí chứng nhận được đưa vào thiết kế kiến trúc, hệ thống kỹ thuật, giải pháp năng lượng, sử dụng nước và lựa chọn vật liệu. Đây là giai đoạn có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đạt chứng nhận vì nhiều quyết định quan trọng của dự án được xác lập từ quá trình thiết kế.

Song song với việc triển khai giải pháp, đội ngũ dự án chuẩn bị hồ sơ chứng minh cho từng tiêu chí. Tùy hệ thống và loại công trình, hồ sơ có thể bao gồm bản vẽ, chỉ dẫn kỹ thuật, tính toán năng lượng, mô phỏng, hồ sơ vật liệu, dữ liệu môi trường và các tài liệu liên quan.

Mỗi tiêu chí cần được gắn với bằng chứng phù hợp và có khả năng truy xuất. Việc một sản phẩm được giới thiệu là vật liệu xanh chưa đủ để chứng minh dự án đáp ứng một tiêu chí cụ thể nếu thiếu tài liệu theo yêu cầu của hệ thống đánh giá.

Bước 4: Nộp hồ sơ và đánh giá

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, dự án tiến hành nộp cho đơn vị đánh giá theo quy định. Hồ sơ được xem xét dựa trên các điều kiện tiên quyết, tiêu chí tính điểm hoặc yêu cầu tương ứng mà dự án đã đăng ký.

Trong quá trình đánh giá, đơn vị chứng nhận có thể yêu cầu bổ sung tài liệu, giải trình hoặc làm rõ thông tin. Đội ngũ dự án cần hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu trước khi kết quả được xác nhận.

Với LOTUS, hồ sơ thiết kế được đánh giá trước khi dự án chuyển sang giai đoạn thi công và đánh giá hoàn công. Với LEED, hồ sơ được xem xét theo quy trình của USGBC và kết quả chứng nhận được xác định dựa trên mức độ đáp ứng các yêu cầu của hệ thống.

Bước 5: Thi công, hoàn thiện hồ sơ và xác minh

Việc đạt yêu cầu ở giai đoạn thiết kế chưa đồng nghĩa quá trình chứng nhận đã hoàn tất. Khi bước vào thi công, dự án cần bảo đảm các giải pháp đã cam kết được triển khai đúng thực tế và tiếp tục thu thập hồ sơ liên quan.

Đội ngũ dự án cần kiểm soát những thay đổi về vật liệu, thiết bị, hệ thống kỹ thuật và giải pháp thi công. Nếu có thay đổi so với hồ sơ thiết kế đã được đánh giá, cần xem xét mức độ ảnh hưởng đến các tiêu chí và kết quả chứng nhận.

Khi công trình hoàn thành, dự án chuẩn bị hồ sơ hoàn công, tài liệu nghiệm thu và các bằng chứng triển khai thực tế theo yêu cầu của hệ thống. Đơn vị đánh giá tiến hành xác minh để đối chiếu giữa hồ sơ đã cam kết với hiện trạng công trình trước khi xác định kết quả chứng nhận.

Nhìn tổng thể, chứng nhận công trình xanh không phải là một thủ tục được thực hiện sau khi công trình hoàn thiện. Đây là quá trình quản lý xuyên suốt dự án, trong đó mục tiêu chứng nhận cần được xác định từ sớm và liên kết chặt chẽ với thiết kế, giải pháp kỹ thuật, vật liệu, thi công và hồ sơ chứng minh.

4. Hồ sơ cần chuẩn bị để đánh giá công trình xanh

Hồ sơ là cơ sở để tổ chức chứng nhận kiểm tra và xác minh mức độ đáp ứng của dự án đối với từng tiêu chí. Do đó, việc chuẩn bị hồ sơ cần được thực hiện song song với quá trình thiết kế và thi công, thay vì chờ đến cuối dự án mới tổng hợp.

Tùy hệ thống chứng nhận, loại công trình và tiêu chí đăng ký, hồ sơ có thể được chia thành ba nhóm chính: hồ sơ thiết kế và kỹ thuật, hồ sơ vật liệu, hồ sơ thi công và hoàn công.

4.1 Hồ sơ thiết kế và kỹ thuật

Nhóm tài liệu này giúp chứng minh các giải pháp được đưa vào thiết kế và khả năng đáp ứng những yêu cầu về năng lượng, nước, vật liệu hoặc hiệu suất công trình. Tùy hệ thống đánh giá, dự án có thể cần chuẩn bị:

• Bản vẽ kiến trúc
• Bản vẽ hệ thống cơ điện
• Tính toán năng lượng
• Tính toán sử dụng nước
• Chỉ dẫn kỹ thuật
• Bảng thống kê vật liệu
• Bảng thống kê thiết bị
• Mô hình năng lượng
• Các biểu mẫu và tài liệu chứng minh tiêu chí

4.2 Hồ sơ vật liệu

Hồ sơ vật liệu cần được kiểm soát từ sớm vì thông tin về sản phẩm có thể ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhiều tiêu chí khác nhau.

• Tài liệu thông số kỹ thuật sản phẩm
• Phiếu an toàn hóa chất
• Tuyên bố môi trường sản phẩm (EPD)
• Dữ liệu về hàm lượng VOC
• Tuyên bố sản phẩm
• Thông tin thành phần
• Dữ liệu carbon hoặc carbon hàm chứa
• Chứng nhận môi trường liên quan
• Thông tin về nguồn gốc vật liệu

4.3 Hồ sơ thi công và hoàn công

Sau khi thiết kế được đánh giá, dự án cần tiếp tục ghi nhận quá trình triển khai thực tế. Nhóm hồ sơ này giúp đối chiếu giữa giải pháp đã đăng ký với những gì thực sự được thi công và đưa vào vận hành.

Hồ sơ có thể bao gồm:

• Biên bản nghiệm thu.
• Hình ảnh thi công.
• Hồ sơ nghiệm thu vật liệu.
• Hồ sơ giao nhận vật liệu.
• Hồ sơ thay đổi vật liệu hoặc thiết bị.
• Hồ sơ hoàn công.
• Hồ sơ vận hành.
• Dữ liệu đo đạc hoặc hiệu suất thực tế khi tiêu chí yêu cầu.

5. Chi phí chứng chỉ công trình xanh

Chi phí để đạt chứng chỉ công trình xanh không chỉ bao gồm phí đăng ký và đánh giá của tổ chức chứng nhận. Tổng ngân sách còn phụ thuộc vào chi phí tư vấn, thiết kế, mô phỏng, điều chỉnh kỹ thuật, vật liệu, thiết bị và các giải pháp cần bổ sung để đáp ứng tiêu chí.

Vì vậy, chủ đầu tư cần phân biệt rõ phí chứng nhận với tổng chi phí để đáp ứng các yêu cầu của chứng nhận. Phí chứng nhận là khoản chi trả cho quá trình đăng ký, đánh giá và cấp chứng nhận theo quy định của từng hệ thống. Trong khi đó, tổng chi phí triển khai bao gồm cả những khoản đầu tư cần thiết để công trình đạt được mục tiêu chứng nhận.

5.1 Những khoản chi phí cần dự toán

Tùy quy mô và yêu cầu của dự án, ngân sách có thể bao gồm:

• Phí đăng ký dự án.
• Phí đánh giá và cấp chứng nhận.
• Chi phí tư vấn công trình xanh.
• Chi phí tính toán và mô phỏng năng lượng.
• Chi phí kiểm định, đo đạc hoặc đánh giá hiệu suất.
• Chi phí điều chỉnh thiết kế.
• Chi phí nâng cấp hệ thống kỹ thuật.
• Chi phí vật liệu và thiết bị đáp ứng tiêu chí.
• Chi phí chuẩn bị, quản lý và bổ sung hồ sơ chứng minh.
• Chi phí kiểm tra, đánh giá hoặc xác minh theo yêu cầu của hệ thống.

Lưu ý: Không có một mức chi phí cố định áp dụng cho mọi công trình. Hai dự án có cùng diện tích nhưng sử dụng hệ thống chứng nhận khác nhau, triển khai ở các giai đoạn khác nhau hoặc có mức độ sẵn sàng khác nhau vẫn có thể phát sinh ngân sách rất khác biệt.

5.2 Yếu tố nào quyết định chi phí?

Mức đầu tư cần thiết để đạt chứng nhận phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có:

• Hệ thống chứng nhận được lựa chọn.
• Diện tích và quy mô công trình.
• Loại hình công trình.
• Mức chứng nhận mục tiêu.
• Thời điểm bắt đầu triển khai.
• Mức độ hoàn thiện của thiết kế.
• Khoảng cách giữa hiện trạng dự án và yêu cầu chứng nhận.
• Các giải pháp xanh cần bổ sung.
• Mức độ phức tạp của hệ thống kỹ thuật.
• Khối lượng tính toán và mô phỏng.
• Khối lượng hồ sơ cần chuẩn bị và chứng minh.
• Yêu cầu đánh giá và xác minh.

>>> Góc nhìn quan trọng đối với chủ đầu tư là thời điểm triển khai: Nếu các tiêu chí xanh được tích hợp ngay từ giai đoạn thiết kế, đội ngũ dự án có nhiều khả năng tối ưu giải pháp trong phạm vi ngân sách ban đầu. Ngược lại, nếu chỉ bắt đầu chuẩn bị khi thiết kế đã hoàn thiện hoặc công trình đang thi công, dự án có thể phải điều chỉnh thiết kế, thay đổi vật liệu hoặc nâng cấp hệ thống kỹ thuật, từ đó làm tăng chi phí.

6. Những lưu ý quan trọng khi triển khai chứng chỉ công trình xanh

Bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật, dự án cần kiểm soát những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình chứng nhận. Sai sót ở giai đoạn đầu có thể dẫn đến điều chỉnh thiết kế, phát sinh chi phí hoặc thiếu tài liệu chứng minh khi đánh giá.

• Không lựa chọn hệ thống chứng nhận sau khi thiết kế đã hoàn thiện: Mỗi hệ thống có yêu cầu và phương pháp đánh giá riêng. Việc xác định quá muộn có thể khiến dự án phải điều chỉnh thiết kế hoặc giải pháp kỹ thuật.
• Không đồng nhất vật liệu xanh với vật liệu đáp ứng tiêu chí chứng nhận: Một sản phẩm có đặc tính môi trường tốt chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đó tự động được tính điểm hoặc đáp ứng yêu cầu chứng nhận. Cần xác định sản phẩm đóng góp vào tiêu chí nào và những tài liệu nào được chấp nhận để chứng minh.
• Không đợi đến cuối dự án mới chuẩn bị hồ sơ: Hồ sơ chứng minh cần được quản lý từ giai đoạn thiết kế, lựa chọn sản phẩm và mua sắm vật liệu. Việc truy xuất thông tin sau khi công trình hoàn thiện thường khó khăn hơn và dễ phát sinh thiếu sót.
• Không áp dụng một bộ tiêu chí cho mọi hệ thống: LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark có phương pháp đánh giá khác nhau. Mọi thông tin về điều kiện đạt, tiêu chí, điểm số, vật liệu và hồ sơ cần được đối chiếu với phiên bản hệ thống đang áp dụng.

7. Kết luận

Chứng chỉ công trình xanh là kết quả của một quá trình đánh giá có hệ thống, trong đó mục tiêu chứng nhận, thiết kế, giải pháp kỹ thuật, vật liệu, thi công và hồ sơ chứng minh cần được kiểm soát xuyên suốt dự án.

LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark có phương pháp tiếp cận riêng. Vì vậy, chủ đầu tư và đội ngũ dự án cần xác định hệ thống phù hợp ngay từ đầu, đánh giá tính khả thi, thiết lập mục tiêu và xây dựng kế hoạch triển khai tương ứng.

Trong thực tế, ba yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ gồm chiến lược chứng nhận, giải pháp kỹ thuật và hồ sơ chứng minh. Vật liệu cũng cần được xem xét từ sớm để bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, phù hợp với tiêu chí đánh giá và có đầy đủ tài liệu cần thiết.

Một dự án được chuẩn bị ngay từ giai đoạn thiết kế sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi hơn để kiểm soát khả năng đạt chứng nhận, ngân sách, tiến độ và tính nhất quán giữa hồ sơ với công trình thực tế.

FAQ: Câu hỏi thường gặp về chứng chỉ công trình xanh

1. Chứng chỉ công trình xanh là gì?

Chứng chỉ công trình xanh là kết quả đánh giá mức độ đáp ứng của công trình đối với các tiêu chí về năng lượng, nước, vật liệu, chất lượng môi trường trong nhà và các yêu cầu phát triển bền vững theo một hệ thống chứng nhận cụ thể.

2. Những chứng chỉ công trình xanh nào phổ biến hiện nay?

Một số hệ thống phổ biến gồm LEED, LOTUS, EDGE và Green Mark. Mỗi hệ thống có bộ tiêu chí, phương pháp đánh giá, yêu cầu hồ sơ và cấp chứng nhận riêng.

3. Công trình muốn đạt chứng chỉ xanh cần đáp ứng điều kiện gì?

Công trình cần đáp ứng các yêu cầu bắt buộc và tiêu chí đánh giá của hệ thống đã lựa chọn. Các nhóm tiêu chí thường liên quan đến năng lượng, nước, vật liệu, môi trường trong nhà, carbon và hiệu suất vận hành.

4. Vật liệu xanh có giúp công trình đạt chứng chỉ công trình xanh không?

Vật liệu xanh có thể đóng góp vào một số tiêu chí đánh giá, nhưng việc sử dụng sản phẩm được quảng bá là thân thiện với môi trường không đồng nghĩa công trình tự động đạt chứng nhận. Sản phẩm cần đáp ứng đúng tiêu chí và có tài liệu chứng minh được hệ thống đánh giá chấp nhận.

5. Quy trình chứng nhận công trình xanh gồm những bước nào?

Quy trình thường gồm lựa chọn hệ thống và mục tiêu, đăng ký dự án, lập kế hoạch, tích hợp tiêu chí vào thiết kế, chuẩn bị hồ sơ, nộp hồ sơ đánh giá, thi công, hoàn thiện hồ sơ và xác minh.

Lý do vì sao trong các bài viết của Apollo Silicone luôn sử dụng linh hoạt 2 thuật ngữ Silicone (có chữ e) và Silicon (không có chữ e):

Silicon (Si) “không có chữ e” đơn giản chỉ là một nguyên tố hóa học. Còn với Silicone “có chữ e” là một hợp chất cấu trúc bao gồm các nguyên tử Silicon và Oxygen kết hợp với nhau tạo thành chuỗi Polymer giống cao su có khả năng kháng lại sự thay đổi của nhiệt độ, co giãn và đàn hồi tốt, không dẫn điện dẫn nhiệt.

Sản phẩm từ Silicone có tên thương mại là Silicone Sealant chuyên dùng để gắn, trám trét, bịt kín các khe hở, mối nối nhôm kính và nhiều loại vật liệu xây dựng khác. Trong thực tế, chúng ta thường gọi các sản phẩm này là Keo Silicon (không dùng chữ e theo thói quen, viết và hành vi tìm kiếm trên mạng), nhưng về mặt kỹ thuật, chất trám Silicone mới là thuật ngữ để chỉ những sản phẩm này. Và khi nhắc đến các sản phẩm này, Silicone “có chữ e” là cách sử dụng chính xác nhất.