Khe co giãn trong công trình xây dựng tại Việt Nam và những khuyến nghị cho thợ thầu

Tuy nhiên, trên thực tế tại Việt Nam, không ít sự cố thấm dột, bong hoàn thiện và khiếu nại bảo hành lại bắt nguồn từ việc hiểu sai bản chất khe co giãn, thi công chiều sâu sealant không được kiểm soát hoặc lựa chọn giải pháp vật liệu chưa phù hợp.

Bài viết phân tích điều kiện thi công thực tế, những lỗi xử lý khe co giãn thường gặp và đưa ra khuyến nghị kỹ thuật giúp thợ thầu làm đúng ngay từ đầu, hạn chế rủi ro và tăng độ bền công trình.

1. Vì sao khe co giãn ngày càng quan trọng trong thi công?

Trong bối cảnh xây dựng hiện nay tại Việt Nam, khe co giãn đang trở thành một hạng mục kỹ thuật có tính bắt buộc, thay vì chỉ mang tính xử lý tình huống như trước đây. Tốc độ đô thị hóa tăng nhanh kéo theo số lượng lớn công trình nhà cao tầng, khu dân cư mật độ cao, khối đế thương mại và các hạng mục ngoài trời như ban công, sân thượng, sàn mái. Theo Bộ Xây dựng, đến năm 2025 Việt Nam có khoảng 900 đô thị với tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 44%, đồng nghĩa với việc số lượng kết cấu bê tông chịu tác động nhiệt và chuyển vị tăng mạnh. Song song đó, đầu tư công và hạ tầng tiếp tục mở rộng. Ngân sách đầu tư công năm 2025 đạt khoảng 791 nghìn tỷ đồng, tập trung vào giao thông, công trình kỹ thuật và các tổ hợp xây dựng quy mô lớn. Những công trình này đều tồn tại các mạch ngừng, khe phân đoạn và điểm tiếp giáp cần xử lý chuyển vị.

Ở góc độ vật liệu, thị trường hóa chất xây dựng Việt Nam được dự báo tăng trưởng trung bình trên 8% mỗi năm giai đoạn 2025–2030, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn cho các giải pháp chống thấm, trám khe và bảo vệ kết cấu. Điều này cho thấy khe co giãn không chỉ là chi tiết kỹ thuật nhỏ, mà là một điểm kiểm soát rủi ro trực tiếp đến tuổi thọ công trình và chi phí bảo hành.

Với thợ thầu, hiểu đúng bản chất khe co giãn là điều kiện tiên quyết để thi công bền, tránh sửa chữa lặp lại sau mỗi mùa nắng mưa.

2. Những lỗi kỹ thuật phổ biến khi thi công khe co giãn

Thực tế thi công cho thấy phần lớn sự cố thấm dột, bong hoàn thiện và hư hỏng mối trám không xuất phát từ kết cấu chính, mà đến từ việc xử lý khe co giãn không đúng kỹ thuật. Các lỗi này thường lặp lại ở nhiều công trình khác nhau, bất kể quy mô lớn hay nhỏ, và chủ yếu xoay quanh cách hiểu, cách tạo hình mối trám và lựa chọn vật liệu.

2.1 Hiểu sai khe co giãn như vết nứt cần trám kín

Lỗi phổ biến nhất là xem khe co giãn như một vết nứt thông thường và xử lý theo tư duy “bịt kín càng cứng càng tốt”. Trong thực tế, không ít đội thầu vẫn xem keo silicon như giải pháp mặc định để xử lý khe co giãn mà không đánh giá đúng biên độ chuyển vị và điều kiện làm việc của khe. Cách làm này chỉ phù hợp với các khe chuyển vị nhỏ hoặc hạng mục hoàn thiện, và không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đối với các khe chịu chuyển vị lặp hoặc làm việc ngoài trời.

2.2 Hiện tượng Three-sided adhesion do không sử dụng backer rod hoặc bond breaker

Hiện tượng Three-sided adhesion (hiện tượng dính 3 mặt) cũng là nguyên nhân phổ biến khiến mối trám nhanh chóng mất khả năng đàn hồi. Khi keo bám cả hai thành khe và đáy khe, chuyển vị của khe sẽ trực tiếp gây xé rách hoặc bong bám keo. Đây là lỗi kỹ thuật cơ bản nhưng thường bị bỏ qua do không sử dụng backer rod hoặc bond breaker trong quá trình thi công.

2.3 Lựa chọn sealant không phù hợp với biên độ chuyển vị của khe

Một yếu tố khác thường bị xem nhẹ là việc lựa chọn vật liệu trám khe không phù hợp với chuyển vị thực tế. Theo tiêu chuẩn ISO 11600, silicone sealant trong xây dựng được phân loại theo khả năng chịu chuyển vị và mô đun đàn hồi, làm cơ sở lựa chọn vật liệu cho từng loại khe co giãn. Tuy nhiên, trên công trình, sealant vẫn thường được chọn theo thói quen hoặc giá thành, thay vì dựa trên thông số kỹ thuật và điều kiện làm việc cụ thể của khe.

Những lỗi kỹ thuật trên khiến khe co giãn trở thành điểm yếu lớn nhất của công trình về lâu dài, dù các hạng mục khác được thi công đúng. Việc xử lý đúng khe co giãn ngay từ đầu không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là yếu tố quyết định độ bền và chi phí bảo trì của công trình.

3. Khuyến nghị thi công khe co giãn theo góc nhìn chuyên gia Apollo

Từ góc nhìn chuyên gia vật liệu xây dựng, Apollo khuyến nghị thợ thầu cần tiếp cận khe co giãn như một cấu kiện kỹ thuật độc lập, có yêu cầu thiết kế và thi công riêng biệt.

• Phân loại đúng khe trước khi chọn giải pháp: Khe co giãn trong công trình dân dụng cần được phân biệt rõ gồm khe co ngót và khe cắt sàn bê tông, khe chuyển vị tại các điểm tiếp giáp như tường – khung cửa, ban công – tường, và khe phân tách khối có biên độ chuyển vị lớn. Mỗi loại khe có yêu cầu vật liệu và cấu tạo mối trám khác nhau, không thể xử lý bằng một loại keo duy nhất.
• Kiểm soát đúng chiều sâu mối trám bằng backer rod: Backer rod không chỉ có tác dụng lót khe mà còn giúp khống chế chiều sâu sealant và tránh dính ba mặt, từ đó đảm bảo keo làm việc đúng cơ chế đàn hồi. Đây là nguyên tắc kỹ thuật quan trọng trong thi công khe co giãn và được nhấn mạnh trong nhiều tài liệu tiêu chuẩn quốc tế.
• Lựa chọn sealant theo khả năng chịu chuyển vị: Sealant sử dụng cho khe co giãn cần đáp ứng yêu cầu chịu chuyển vị theo các tiêu chuẩn như ISO 11600 hoặc ASTM C920, đặc biệt với khe ngoài trời chịu tác động của tia UV, mưa gió và dao động nhiệt lớn. Các ứng dụng mặt dựng và bao che công trình thường ưu tiên sealant có class chuyển vị từ 25 trở lên.
• Tuân thủ đúng kỹ thuật trong quá trình thi công: Với sàn bê tông, khe co ngót cần được bố trí đúng kỹ thuật ngay từ khâu thi công kết cấu. Khoảng cách khe co ngót thường được khuyến nghị trong khoảng 24 đến 36 lần chiều dày sàn nhằm kiểm soát nứt do co ngót và nhiệt. Việc trám khe chỉ phát huy hiệu quả khi hệ khe kỹ thuật đã được tổ chức đúng vị trí và đúng vai trò.

Khi các khuyến nghị trên được áp dụng đúng ngay từ giai đoạn thi công, khe co giãn sẽ làm việc đúng như một khớp chuyển vị, cho phép công trình co ngót và giãn nở ổn định theo chu kỳ nhiệt và tải trọng sử dụng. Thực tế cho thấy các mối trám được tổ chức đúng hình học, sử dụng sealant phù hợp và có backer rod kiểm soát chiều sâu sẽ duy trì độ đàn hồi lâu dài, hạn chế bong keo, rách keo và thấm nước theo thời gian. Điều này không chỉ giúp giảm đáng kể các sự cố phát sinh sau bàn giao, mà còn rút ngắn thời gian bảo trì, giảm chi phí sửa chữa và nâng cao uy tín thi công của đội thầu trên công trình.

4. Kết luận

Từ bối cảnh thị trường đến thực tế thi công cho thấy, khe co giãn không phải là chi tiết phụ có thể xử lý linh hoạt theo kinh nghiệm cá nhân, mà là một cấu kiện kỹ thuật cần được thiết kế và thi công dựa trên nguyên lý chuyển vị rõ ràng. Khi đô thị hóa tăng nhanh, mật độ công trình lớn và chu kỳ nhiệt ngày càng khắc nghiệt, các mạch ngừng và điểm tiếp giáp trở thành vị trí chịu rủi ro cao nhất về nứt và thấm.

Thực tế hư hỏng phổ biến hiện nay chủ yếu đến từ việc xem khe co giãn như vết nứt cần bịt kín, dẫn đến sai hình học mối trám, dính 3 mặt, chọn sai cấp độ chịu chuyển vị của vật liệu và bỏ qua vai trò tổ chức joint ngay từ giai đoạn kết cấu. Những lỗi này khiến mối trám nhanh chóng mất khả năng đàn hồi, phát sinh bong keo, rách keo hoặc thấm nước theo chu kỳ vận hành.

Ở góc nhìn chuyên gia, Apollo Silicone cho rằng không phải mọi khe co giãn đều có thể xử lý bằng giải pháp trám khe thông thường. Với các khe có biên độ chuyển vị lớn, khe phân tách khối hoặc khe làm việc liên tục ngoài trời, cần cân nhắc hệ joint chuyên dụng hoặc vật liệu có khả năng chịu chuyển vị cao theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Các sản phẩm silicone trám khe dân dụng chỉ nên được ứng dụng đúng phạm vi kỹ thuật cho phép, chủ yếu tại các khe chuyển vị nhỏ, điểm tiếp giáp hoàn thiện và các vị trí yêu cầu đàn hồi mức trung bình. Làm đúng khe co giãn ngay từ đầu không chỉ giúp công trình bền hơn, mà còn là cách hiệu quả nhất để thợ thầu giảm chi phí bảo hành và nâng cao uy tín nghề nghiệp trong dài hạn.

5. Bảng chú thích thuật ngữ chuyên môn

FAQ: Câu hỏi thường gặp về Khe co giãn trong công trình xây dựng

1. Khe co giãn là gì?

Khe co giãn (hay khe nhiệt, khe biến dạng) là khoảng hở có chủ đích giữa các bộ phận kết cấu (cầu, nhà cao tầng, sàn, mái) để cho phép vật liệu co lại và giãn nở do thay đổi nhiệt độ, tải trọng, giúp ngăn ngừa nứt vỡ, biến dạng, đảm bảo an toàn, thẩm mỹ và kéo dài tuổi thọ công trình.

2. Vì sao khe co giãn thường là vị trí dễ thấm dột nhất trong công trình?

Do đây là nơi tập trung chuyển vị và biến dạng, nếu mối trám không làm việc đàn hồi hoặc bị thi công sai hình học, nước sẽ dễ xâm nhập theo chu kỳ nắng mưa và vận hành.

3. Có thể dùng keo silicon để xử lý khe co giãn không?

Keo silicon chỉ phù hợp cho các khe chuyển vị nhỏ và hạng mục hoàn thiện. Với các khe chịu chuyển vị lặp hoặc làm việc ngoài trời, cần đánh giá kỹ điều kiện làm việc và khả năng chịu chuyển vị của vật liệu trước khi sử dụng.

4. Hiện tượng three-sided adhesion (hiện tượng dính 3 mặt) là gì?

Hiện tượng three-sided adhesion (dính 3 mặt) là lỗi thi công phổ biến trong trám khe, khi keo bám cả hai thành và đáy khe, khiến mối trám mất khả năng co giãn và dễ hư hỏng sớm

5. Apollo Silicone cung cấp các sản phẩm nào?

Apollo cung cấp một hệ sinh thái sản phẩm đa dạng gồm các loại keo trám trét như keo silicone (Apollo A100, Apollo A300, Apollo A500,...), keo bọt nở PU Foam và keo dán đa năng Apollo Bond, mỗi loại được thiết kế cho các ứng dụng riêng trong xây dựng và dân dụng, từ trám khe, chống thấm đến dán kết dính. Với nguồn nguyên liệu chuẩn quốc tế và hiệu suất vượt trội, các sản phẩm Apollo đã trở thành lựa chọn tin cậy của thợ thầu lành nghề trong hơn hai thập kỷ phát triển tại Việt Nam.

Tài liệu tham khảo

1. American Concrete Institute. (2004). ACI 302.1R-04: Guide for Concrete Floor and Slab Construction.
2. Bộ Xây dựng. (2025). Báo cáo tình hình đô thị hóa Việt Nam.
3. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. (2025). Kinh tế Việt Nam 2025 và kế hoạch đầu tư công.
4. International Organization for Standardization. (2002). ISO 11600: Building construction – Jointing products.
5. Mordor Intelligence. (n.d.). Vietnam construction chemicals market report.
6. National Ready Mixed Concrete Association. (2021). CIP 6 – Joints in concrete slabs on grade.
7. Sika. (2021). Joint sealants for building envelope waterproofing.
8. IIBEC. (2009). Sealants: The common denominator.

Lý do vì sao trong các bài viết của Apollo Silicone luôn sử dụng linh hoạt 2 thuật ngữ Silicone (có chữ e) và Silicon (không có chữ e):

Silicon (Si) “không có chữ e” đơn giản chỉ là một nguyên tố hóa học. Còn với Silicone “có chữ e” là một hợp chất cấu trúc bao gồm các nguyên tử Silicon và Oxygen kết hợp với nhau tạo thành chuỗi Polymer giống cao su có khả năng kháng lại sự thay đổi của nhiệt độ, co giãn và đàn hồi tốt, không dẫn điện dẫn nhiệt.

Sản phẩm từ Silicone có tên thương mại là Silicone Sealant chuyên dùng để gắn, trám trét, bịt kín các khe hở, mối nối nhôm kính và nhiều loại vật liệu xây dựng khác. Trong thực tế, chúng ta thường gọi các sản phẩm này là Keo Silicon (không dùng chữ e theo thói quen, viết và hành vi tìm kiếm trên mạng), nhưng về mặt kỹ thuật, chất trám Silicone mới là thuật ngữ để chỉ những sản phẩm này. Và khi nhắc đến các sản phẩm này, Silicone “có chữ e” là cách sử dụng chính xác nhất.