Tín chỉ carbon trong ngành xây dựng và giải pháp giảm phát thải

1. Tín chỉ carbon đang trở thành một biến số kinh tế

Tín chỉ carbon là một công cụ được sử dụng để quản lý lượng phát thải khí nhà kính. Mỗi tín chỉ carbon đại diện cho một tấn carbon dioxide hoặc một tấn carbon dioxide tương đương được giảm thiểu, loại bỏ hoặc tránh phát thải. Tín chỉ có thể được giao dịch giữa các bên tham gia thị trường và được sử dụng trong các cơ chế giảm phát thải hoặc bù đắp phát thải.

Trong thị trường carbon tuân thủ, doanh nghiệp có thể được phân bổ một lượng hạn ngạch phát thải nhất định. Khi lượng phát thải vượt quá giới hạn, doanh nghiệp có thể phải mua thêm hạn ngạch hoặc thực hiện các cơ chế bù đắp phù hợp. Ngược lại, doanh nghiệp kiểm soát tốt lượng phát thải và còn dư hạn ngạch có thể tham gia giao dịch theo cơ chế của thị trường.

Điểm đáng chú ý là carbon đang dần được đưa vào các quyết định kinh tế của doanh nghiệp, thay vì chỉ được nhìn nhận như một vấn đề môi trường. Theo World Bank, năm 2026, các cơ chế định giá carbon trực tiếp đã bao phủ hơn 29% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu thông qua 87 chính sách. Các cơ chế này chủ yếu gồm thuế carbon và hệ thống giao dịch phát thải. Quy mô tài chính của thị trường cũng cho thấy xu hướng này rõ hơn khi doanh thu từ định giá carbon đã vượt 107 tỷ USD trong năm 2025.

Về bản chất, cơ chế định giá carbon tạo ra một tín hiệu kinh tế khá rõ: phát thải càng nhiều, chi phí carbon càng lớn; chi phí này tạo thêm động lực để doanh nghiệp giảm phát thải và đầu tư vào công nghệ sạch. Việc giới hạn số lượng giấy phép phát thải, đồng thời giảm dần lượng giấy phép trên thị trường, tiếp tục tạo áp lực để doanh nghiệp kiểm soát phát thải và chuyển đổi sang các phương thức sản xuất có cường độ phát thải thấp hơn.

Vì vậy, giá trị của thị trường carbon không nên được nhìn đơn thuần qua số lượng tín chỉ được mua bán. Điều quan trọng hơn là cơ chế này có tạo đủ động lực để doanh nghiệp thay đổi hoạt động, giảm phát thải thực tế và đầu tư cho quá trình chuyển đổi dài hạn hay không.

2. Mua tín chỉ carbon có thay thế được giảm phát thải tại nguồn?

Hai cơ chế này cùng nằm trong chiến lược carbon nhưng tác động vào những vấn đề khác nhau. Có thể phân biệt như sau:

Sự khác biệt quan trọng nằm ở nơi phát thải được tác động. Giảm phát thải tại nguồn tác động trực tiếp vào hoạt động tạo ra khí nhà kính của doanh nghiệp. Tín chỉ carbon lại gắn với lượng giảm, loại bỏ hoặc tránh phát thải được tạo ra từ một dự án hoặc hoạt động đáp ứng các yêu cầu tương ứng.

Nếu doanh nghiệp chỉ mua tín chỉ mà chưa cải thiện hoạt động sản xuất, vận hành hoặc tiêu thụ năng lượng, lượng phát thải từ các hoạt động đó vẫn tiếp tục phát sinh.

Vì vậy, một chiến lược carbon có cơ sở cần đặt giảm phát thải tại nguồn ở vị trí ưu tiên, sau đó xem xét cơ chế tín chỉ carbon đối với phần phát thải còn lại trong phạm vi phù hợp. Cách phân biệt này cũng giúp doanh nghiệp trình bày chính xác hơn khi xây dựng chiến lược và công bố thông tin về phát triển bền vững.

3. Giảm phát thải cần bắt đầu từ những quyết định cụ thể

Sau khi xác định các nguồn phát thải trọng yếu, doanh nghiệp cần chuyển từ đo lường sang hành động. Trọng tâm lúc này là xác định những nguồn có mức phát thải lớn, đánh giá dư địa cắt giảm và lựa chọn giải pháp có khả năng tạo ra hiệu quả dài hạn. Cách tiếp cận này đưa yếu tố carbon vào các quyết định cụ thể về vận hành, đầu tư, công nghệ và vật liệu, thay vì chỉ tập trung vào lượng phát thải cần bù đắp.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những ngành có cường độ phát thải cao như xây dựng. Theo Global Status Report for Buildings and Construction 2024–2025 của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc và Liên minh Toàn cầu về Công trình và Xây dựng, lĩnh vực công trình và xây dựng tiêu thụ khoảng 32% năng lượng toàn cầu và tạo ra 37% lượng phát thải carbon dioxide toàn cầu.

Quy mô phát thải này cho thấy dư địa cắt giảm của ngành nằm trên nhiều khâu trong chuỗi giá trị, từ năng lượng, công nghệ, quy trình sản xuất đến vật liệu. Vì vậy, chiến lược giảm phát thải cần được xem xét ngay từ các giai đoạn thiết kế, sản xuất và thi công, thay vì tập trung xử lý phần phát thải còn lại ở giai đoạn cuối. Trong đó, lựa chọn vật liệu là một trong những quyết định doanh nghiệp có thể chủ động tác động. Bên cạnh các yêu cầu về chất lượng, độ bền và hiệu quả sử dụng, vật liệu ngày càng được xem xét thêm dưới góc độ nguồn nguyên liệu, quá trình sản xuất, dấu vết carbon và tác động môi trường.

Theo hướng tiếp cận này, Apollo Silicone cùng nhiều doanh nghiệp trong ngành đang từng bước đưa yếu tố môi trường vào quá trình phát triển sản phẩm và chuỗi cung ứng. Việc đánh giá dấu vết carbon của nguyên liệu để phát triển các sản phẩm bền vững như Apollo Green Sealant A300 chính là ví dụ thực tế cho thấy doanh nghiệp có thể lồng ghép mục tiêu giảm phát thải vào hoạt động cốt lõi.

Tín chỉ carbon vì vậy vẫn có vai trò trong chiến lược carbon, nhưng không nên trở thành điểm bắt đầu. Điểm bắt đầu phải là đo lường lượng phát thải, xác định nguồn phát thải và từng bước giảm phát thải ngay từ hoạt động cốt lõi.

Khi những quyết định về công nghệ, năng lượng và vật liệu đều được đặt dưới góc nhìn carbon, mục tiêu phát triển bền vững mới có thể chuyển từ một cam kết trên giấy thành những thay đổi có thể đo lường trong thực tế.

4. Kết luận

Tín chỉ carbon đang trở thành một công cụ quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp. Tuy nhiên, giá trị của cơ chế này chỉ được phát huy khi doanh nghiệp chủ động giảm phát thải từ hoạt động cốt lõi, đồng thời sử dụng tín chỉ carbon phù hợp cho phần phát thải còn lại.

Về dài hạn, đo lường chính xác, giảm phát thải thực tế và lựa chọn giải pháp phù hợp mới là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng chiến lược carbon có giá trị.

>>> Xem thêm: Chứng chỉ công trình xanh là gì? Những điều cần biết trước khi triển khai

FAQ: Câu hỏi thường gặp về tín chỉ cacbon

1. Tín chỉ carbon là gì?

Tín chỉ carbon là đơn vị đại diện cho một tấn carbon dioxide tương đương được giảm thiểu, loại bỏ hoặc tránh phát thải theo phương pháp và tiêu chuẩn xác định.

2. Tín chỉ carbon có thể giao dịch không?

Có. Tín chỉ carbon có thể được mua bán hoặc chuyển nhượng trong phạm vi và theo quy định của cơ chế, tiêu chuẩn hoặc thị trường áp dụng.

3. Thị trường carbon là gì?

Thị trường carbon là cơ chế định giá và giao dịch các công cụ liên quan đến phát thải khí nhà kính, qua đó tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp kiểm soát và giảm phát thải.

4. Lựa chọn vật liệu ảnh hưởng thế nào đến mục tiêu giảm phát thải trong xây dựng?

Lựa chọn vật liệu có thể ảnh hưởng đến dấu vết carbon của công trình thông qua nguồn nguyên liệu, quá trình sản xuất, năng lượng sử dụng, vận chuyển và vòng đời sản phẩm. Vì vậy, vật liệu là một yếu tố cần được xem xét trong chiến lược xây dựng bền vững.

5. Doanh nghiệp cần làm gì trước khi tham gia thị trường carbon?

Doanh nghiệp cần kiểm kê phát thải, xác định các nguồn phát thải trọng yếu, xây dựng dữ liệu phát thải và triển khai kế hoạch giảm phát thải. Đây là cơ sở để xác định nhu cầu và khả năng tham gia các cơ chế carbon phù hợp.

Lý do vì sao trong các bài viết của Apollo Silicone luôn sử dụng linh hoạt 2 thuật ngữ Silicone (có chữ e) và Silicon (không có chữ e):

Silicon (Si) “không có chữ e” đơn giản chỉ là một nguyên tố hóa học. Còn với Silicone “có chữ e” là một hợp chất cấu trúc bao gồm các nguyên tử Silicon và Oxygen kết hợp với nhau tạo thành chuỗi Polymer giống cao su có khả năng kháng lại sự thay đổi của nhiệt độ, co giãn và đàn hồi tốt, không dẫn điện dẫn nhiệt.

Sản phẩm từ Silicone có tên thương mại là Silicone Sealant chuyên dùng để gắn, trám trét, bịt kín các khe hở, mối nối nhôm kính và nhiều loại vật liệu xây dựng khác. Trong thực tế, chúng ta thường gọi các sản phẩm này là Keo Silicon (không dùng chữ e theo thói quen, viết và hành vi tìm kiếm trên mạng), nhưng về mặt kỹ thuật, chất trám Silicone mới là thuật ngữ để chỉ những sản phẩm này. Và khi nhắc đến các sản phẩm này, Silicone “có chữ e” là cách sử dụng chính xác nhất.